Główna Historia Szkoły
Narrow screen resolution Wide screen resolution default color green color orange color
Historia
Historia zamku w Kijanach Drukuj

Historia zamku w Kijanach 

     W XV i XVI wieku nazwa zamek zaczęła oznaczać samodzielną warownię. Właścicielem Kijan w roku 1488 był Mikołaj - łaźny królewski, natomiast w roku 1495 należały do Piotra z Kijan. Jak podaje S. Kuraś właściciele dóbr kijańskich w XV wieku należeli do ludzi wykształconych. 

     Pierwsza wzmianka o zamku w Kijanach pochodzi z 1531 roku (APL KGL sygn. 66 k.144), gdy właścicielem owych ziem był Komorowski. Zamek w Kijanach strzegł brodu przez rzekę Wieprz. Usytuowany był na wzniesieniu opadającemu ku brzegom rzeki, z jednej strony miał, więc naturalne zabezpieczenie, a z drugiej wał i zapewne fosę. Prawdopodobnie był zbudowany na planie kwadratu z dziedzińcem pośrodku oraz bramę czworoboczną od południa. 

     W roku 1599 właścicielem dóbr kijańskich był Piotr Czerny - chorąży lubelski, fundator drewnianego kościoła w Kijanach. Zamek Kijański przeszedł później na własność Firlejów. Czworoboczny dziedziniec ograniczono murem obwodowym, przy którym zbudowano kwadratową wieżę mieszkalną, była ona usytuowana na wprost baszty bramowej. W źródłach archiwalnych rzadko znajdują się informacje o zamkach położonych w kompleksach leśno - ogrodowych. Niestety nie zachował sie opis wnętrza wieży mieszkalnej. „Przy budynku mieszkalnym, pod oknami izby stołowej był ogród ziołowy włoski (...) w cztery kwatery na rogach i w środku gałki zielone polewane (prawdopodobnie winogron), wokół drzewa śliwkowe i agrestowe krzaki (...). Ważnym składnikiem siedziby w Kijanach był zwierzyniec świadczący o jej randze (APL KGL sygn. 66 k. 144 v). Nawiązywał on do starych tradycji myślistwa średniowiecznego rycerstwa. Został założony tuż za ogrodem i sadem, był ściśle powiązany z miejscem, w którym został zaprojektowany. Teren zwierzyńca otoczony był płotem, a przez jego fragment przepływała rzeka Wieprz. Opis podaje, że był to „zwierzyniec lasu, ciemny, zielony, cichy. Wymierzony po sznurze, podzielony łąkami. Kwatery oddzielały drogi”. 

     Wieprz wówczas był rzeką spławną. We dworze były łodzie przygotowane do transportu rzecznego. W spichlerzach budowanych nad rzeką gromadzono zboże. Towary spławiano drogą rzeczną stąd aż do Gdańska, co bogaciło dwór i jego mieszkańców. W 1672 roku podróżnik Verdun zapisał, że widział w Kijanach „wielki zamek ciężko zbudowany, przy nim małą wieś z kościołem". Szczegółowy inwentarz dóbr lubartowskich Książąt Sanguszków, który znajduje się w Archiwum Państwowym na Wawelu nr inw. 581 podaje z roku 1747 szczegółowy opis budynków zamkowych i folwarcznych: „Pałac starodawny mury się częściowo porozwalały - tylko jeszcze jeden gabinet narożny od północy w murze z cegieł, pod dachem gontami pobitym. Oficyny od południa przy bramie murowane z górnymi pokojami,  na dole z pomieszczeniem Imć Pana Administratora pod dachem gontowym, pobitym, ze trzema kominami na dachu. Oficyny od północy stare, bardzo porujnowane, pod dachem gontowym pobitym. (...) Baszta między oficynami i stajnię w kwadrat murowaną. Parkan częścią z kamienia, częścią z cegły murowany. Folwark nad Wieprzem, dookoła parkanem obwiedzione budynki gospodarskie: obora, gumno, spichlerz, stodoła. Ogrodu włoskiego grabiną sadzonego 1 morg 4 pręty. Ogrodu za tym warzywnego, w którym drzewa fruktowe 3 morgi 25 prętów i sadu starego ze stajniami 3 morgi." Sam pałac wzniesiony był jeszcze przez Firlejów według planów Tylmana z Gameren, co potwierdza spis jego planów znajdujący się w zbiorach Gabinetu Rycin Uniwersytetu Warszawskiego. 

     W roku 1845 Bank Polski zakupił całe dobra lubartowskie Książąt Sanguszków i rozpoczął ich parcelację. 

     Klucz ziem kijańskich w roku 1853 nabył Ludwik Fryderyk Jakobs, a następnie Stanisław Sonnenberg, który po 1880 roku przebudował gruntownie cały zespół dworski. Architekt Apoloniusz Paweł Nieniewski na zrębach starego zamku wybudował neorenesansową willę. Pod pałacem po zamku kijańskim zachowały się jedynie piwnice o sklepieniu kolebkowym z lunetami. Filarowo - arkadowy portyk przed pałacem zdobią 2 boginie greckie, jedna z nich symbolizuje Atenę - boginię mądrości, a druga Demeter - boginię urodzaju i domowego ogniska. Do pałacu za czasów Sonnenbergów dobudowano na planie ośmioboku salę balową z galerią dla orkiestry, która do dziś budzi zachwyt architektów. Z Sali balowej wychodziło się dawniej po schodach do parku krajobrazowego w stylu angielskim, który powstał z dawnego ogrodu zamkowego. 

Opracowała: Iza Korzeniowska 

 
  
 

 

 

 

 

 

 

 

Izabela Korzeniowska – emerytowana nauczycielka Zespołu Szkół Rolniczych w Kijanach, znana regionalistka i współautorka monografii krajoznawczej Powiatu Łęczyńskiego, często publikująca na łamach szkolnej gazety „Kijańczyk”.

 
Historia Szkoły Drukuj

Od Szkoły Rolniczej do ZSRCKU


Początki Szkoły Rolniczej w Kijanach w woj. lubelskim sięgają 1913 roku. Wtedy to ziemianin lubelski, Erazm Plewiński zapisał Lubelskiemu Towarzystwu Rolniczemu 10 tys. rubli oraz 328 morgów 240 prętów gruntu w majątku Felin, z przeznaczeniem na zorganizowanie szkoły i kursów rolniczych dla miejscowej ludności. W tym czasie ziemia lubelska stanowiła zaniedbaną pod względem gospodarczym i oświatowym – gubernię, a analfabetyzm obejmował ponad 35% ogółu ludności. Wydajność 4 podstawowych zbóż z 1ha oscylowała w granicach 9-10q, natomiast przemysł znajdował się w początkowej fazie rozwoju.

Z dochodów, płynących z zapisu dokonanego przez Erazma Plewińskiego, Lubelskie Towarzystwo Rolnicze zakupiło od Henryka Wiercieńskiego w dniu 21.04.1914r., za kwotę 34 tys. rubli parcelę ziemską Kijany-Dwór o powierzchni 49 morgów 186 prętów, wraz z budynkami mieszkalnymi i gospodarczymi.
Więcej…